“Laat een goed energiemanagementsysteem als dirigent optreden”
Het elektriciteitsnet kraakt tegenwoordig in al zijn voegen. Hoe kan je als installateur optimaal inzetten op netflexibiliteit? Op welke manier bied je de grootste meerwaarde voor je residentiële eindklant? Welke veelgemaakte fouten kan je beter vermijden? We gingen te rade bij Cebeo-specialisten Koen De Ceulener (Project Development Manager Residential Green & Smart) en Michaël Van Audenhove (Domain Expert).
Voor Fluvius en andere netbeheerders is het tegenwoordig een dagelijkse bezorgdheid geworden om het elektriciteitsnet in optimale conditie te houden. Anno 2026 is dat een stuk complexer dan vroeger.
“Dat heeft alles te maken met de elektrificatie en het feit dat veel consumenten vaak ook producent zijn geworden (‘prosumenten’)”, getuigt Koen De Ceulener. “We zien het aanbod aan energie continu veranderen, wat vooral sterk afhangt van de mate waarin we met z’n allen zonne-energie opwekken. Die groene productie schommelt in functie van de weersomstandigheden. Daarnaast zijn er elke dag momenten waarop de vraag enorm piekt. Denk maar aan de avonduren, als iedereen kookt, verwarmt, televisie kijkt en eventueel de auto oplaadt. Het is een hele klus om die variaties op te vangen zonder overbelasting of stroomtekorten.
Net daarom is het cruciaal dat iedereen energie verbruikt in functie van netflexibiliteit. Dat betekent: de consumptie verhogen als er veel goedkope stroom beschikbaar is – terwijl je alert bent voor hevige pieken waar je via het capaciteitstarief op wordt belast – en figuurlijk op de rem gaan staan als het net zwaar belast is.”
Stabiel net als prioriteit
Die druk op het net ‘wegmasseren’, kan onder meer door de energie die je zelf opwekt zoveel mogelijk zelf te consumeren. “Idealiter doe je dat met behulp van een energiemanagementsysteem (EMS). Het is met dergelijke oplossingen dat de installateur zijn meerwaarde kan bewijzen. Op die manier vind je de juiste balans tussen energieproductie, -opslag en -verbruik.”
Niet alleen de residentiële eindklant spint garen bij een EMS, het is ook iets wat netbeheerders zoals Fluvius echt wel aanraden. “De reden is eenvoudig”, pikt Michaël Van Audenhove in. “Hoe stabieler het elektriciteitsnet, hoe stabieler de productie en consumptie verlopen én hoe vlotter het net te beheren is. Een EMS kan daarin optreden als ideale regulator.”
Batterij
Zo’n EMS wordt des te relevanter naarmate een huishouden beschikt over zonnepanelen, een thuisbatterij en/of een laadpaal. Koen: “Sinds kort bieden bepaalde energieleveranciers weer vaste contracten aan, maar we merken een stille opmars van dynamische tarieven. Het is één van de redenen waarom meer mensen een investering in een thuisbatterij overwegen. Ze beseffen dat zo’n toestel je toelaat om overtollige zonne-energie tijdelijk op te slaan en later te gebruiken, wanneer de dynamische stroomprijs hoog staat.”
Zo vermijden ze ook dat ze goedkope zonnestroom moeten injecteren aan lage of zelfs negatieve tarieven. “Bij dynamische energieprijzen kan de batterij enerzijds slim laden wanneer elektriciteit goedkoop is en anderzijds ontladen wanneer ze duur is, wat je energiefactuur actief drukt. Voor eigenaars van zonnepanelen betekent dat minder afhankelijkheid van het net en meer grip op hun eigen verbruik. In combinatie met een elektrische wagen en/of een warmtepomp wordt die flexibiliteit nog waardevoller, omdat je pieken en dalen in verbruik beter opvangt.”
“Een energiemanagementsysteem is de ideale regulator voor een stabiel elektriciteitsnet.”
Michaël Van Audenhove
Toch is een batterij niet altijd een zaligmakende oplossing, weet Michaël. “Zoiets moet je project per project bekijken, door het verbruiksprofiel en het leefpatroon van de eindklant zo goed mogelijk in kaart te brengen. Sowieso raden we aan om ook bij de installatie van een batterij een EMS te promoten. Zo’n overkoepelend systeem kan bijvoorbeeld vermijden dat je de hele batterij ‘leegtrekt’ door er je auto mee op te laden.”
Load balancing
Daar komt ‘load balancing’ op de proppen. “Deze essentiële functie vermijdt dat een laadpaal een zwakke schakel in een residentiële installatie wordt”, gaat Koen verder. “Load balancing meet voortdurend de hoeveelheid beschikbare stroom en verdeelt die dynamisch over de laadpaal en andere stroomverbruikers. Het zorgt er mede ook voor dat je kwartierpiek onder controle blijft, wat belangrijk is in functie van het capaciteitstarief. Met load balancing vermijd je bovendien dat de hoofdzekering springt, wat vooral belangrijk is op momenten dat veel apparaten tegelijk zijn ingeschakeld. Een juiste instelling van die load balancing is dan ook een absolute prioriteit.”
Het is lang niet het enige waar je als installateur aandacht aan moet besteden in woningen die talrijke grote verbruikers tellen. “Eveneens prioritair zijn de optimalisering van het zelfverbruik, de verbruikende toestellen met elkaar laten communiceren (via een EMS) en op de juiste manier een extra meting plaatsen Zo kan je bijvoorbeeld een CT-klem, die injectie en verbruik meet, zetten. “Zo’n klem plaats je rond een stroomkabel. Het meet de elektrische stroom zonder de kabel door te knippen. Als je een CT-klem verkeerd ‘om’ plaatst, kan de laadpaal denken dat je stroom injecteert op het net. Bovendien kan je dan het verbruik niet in realtime meten en de laadpaal niet dynamisch sturen.”
“De opmars van dynamische tarieven is één van de redenen waarom meer mensen een investering in een thuisbatterij overwegen.”
Koen De Ceulener
Juiste EMS kiezen
Je had het al begrepen: in principe zou elk huishouden waarbij er een wisselwerking tussen zonnepanelen, batterij, laadpaal en andere gulzige stroomslurpers is, over een EMS moeten beschikken.
Michaël: “Een goed EMS fungeert als het brein van de installatie, als de dirigent van het orkest. Het beantwoordt de toenemende vraag naar actieve sturing en automatisering, rekening houdend met de dynamische energietarieven. Door alle energiebronnen en -verbruikers in één platform te integreren, zorgt het dat al die afzonderlijke elementen niet op hun eilandje werken, maar met elkaar praten en eerst de zelf opgewekte groene energie ‘verorberen’. Zo evolueer je naar een woning die de energielogica maximaal respecteert, mede dankzij realtime data-inzameling en het zelflerend vermogen dat tot optimalisaties leidt.”
Voor installateurs die EMS op dit moment nog beschouwen als een term uit een ‘Chinees’ woordenboek, biedt Cebeo raad. “We helpen onze klanten graag met Cebeo Campus-opleidingen, demo-opstellingen en ondersteuning hen bij de verkoop en communicatie met de eindklant. Zo voeden we ook het besef dat ze een EMS niet als een noodzakelijk kwaad moeten zien, maar als iets waarmee ze de eindklant echt helpen, zodat die verzekerd is van een interessante terugverdientijd”, besluit Michaël.
